Phiếu kết quả bài thi

Helicobacter pylori (H.pylori)

(1) Giải thích ibuprofen là nguyên nhân – khuyên ngừng hoặc thay paracetamol nếu được. (2) Nếu bắt buộc dùng NSAID: phải dùng kèm PPI. (3) Dùng PPI (omeprazole 20mg trước ăn sáng 30 phút) x 4–8 tuần để làm lành niêm mạc. (4) Test H.pylori (vì HP kèm NSAID = nguy cơ cao hơn)

BN 55 tuổi khó tiêu lần đầu, kèm no sớm và sụt cân 4kg trong 2 tháng

Uống trước bữa ăn sáng 30 phút

Xem xét: (1) kiểm tra lại HP (nếu chưa diệt), (2) thêm antidepressant liều thấp (amitriptyline/SSRI), (3) liệu pháp tâm lý (CBT), (4) đánh giá tâm lý/stress

Nặng hơn, kháng trị với PPI liều chuẩn; kèm tiêu chảy (acid nhiều → tổn thương niêm mạc ruột); có thể có loét nhiều vị trí bất thường

Có đã test H.pylori chưa? Còn đang dùng NSAID hoặc bất kỳ thuốc nào không? Có ai trong gia đình bị ung thư dạ dày?

Cảm giác nóng rộng từ thượng vị lên phía ngực, tăng khi nằm hoặc cúi gập người

Cẩn thận: nhôm (Al) tích lũy ở BN suy thận → độc thần kinh (não bệnh, sa sút trí tuệ). Magie (Mg) tích lũy → giảm trương lực cơ, hạ huyết áp. Nên tránh dùng dài ngày; ưu tiên calcium carbonate hoặc alginate nếu cần kháng acid

Các kháng sinh nhóm tetracycline, azithromycin, fluoroquinolone; itraconazole; sắt (iron)

Đau khi thở sâu thu giãn của bụng

Đầy bụng do kháng sinh là dấu hiệu báo động, cần chuyển viện ngay

Dùng PPI dài hạn (> 1 năm, liều cao) có thể làm giảm hấp thu calci → tăng nhẹ nguy cơ gãy xương ở người lớn tuổi/có yếu tố nguy cơ. Nhưng cần cân nhắc lợi ích/nguy cơ; có thể bổ sung calci và vitamin D; không tự ý ngừng PPI khi đang cần thiết

Đối kháng receptor D2 → tăng vận động dạ dày, tăng tốc độ làm rỗng dạ dày

Duy trì sắt uống, nhưng đổi sang uống SAU bữa ăn (giảm khó chịu dạ dày), hoặc đổi sang sắt dạng glycinate/bisglycinate (ít kích ứng hơn); thêm kháng acid nếu cần

Mosapride là đồng vận tác dụng chọn lọc receptor 5-HT4 (serotonin) ở đường tiêu hóa → tăng tiết acetylcholine tại dây thần kinh cơ trơn → tăng nhu động. Không kháng D2 nên ít tác dụng phụ thần kinh và tim

Test HP lại sau ít nhất 4 tuần ngừng PPI và 2 tuần ngừng kháng sinh, ưu tiên dùng UBT hoặc test phân

Ung thư tế bào tuyến dạ dày (gastric adenocarcinoma) – chiếm 90–95% ung thư dạ dày – và MALT lymphoma dạ dày

Phụ thuộc vào triệu chứng: đầy bụng/khó tiêu nhẹ, thỉnh thoảng → kháng acid (Phosphalugel) giảm nhanh. GERD, loét, HP(+), triệu chứng xuyên suốt → PPI (omeprazole). Không có một thuốc nào là tốt nhất cho tất cả

9 loại thảo dược

Loét tá tràng đau giảm khi ăn (vì thức ăn đệm HCl); loét dạ dày đau tăng khi ăn (thức ăn kích thích tiết acid chảy vào ổ loét)

BN kỳ kháng clarithromycin hoặc kháng macrolide cao, hoặc thất bại phác đồ bậc 1 clarithromycin-based

Nữ 50 tuổi, khó tiêu lần đầu 3 tuần, kèm sụt cân và chán ăn

Cần test H.pylori riêng (UBT hoặc test phân). Nếu HP dương tính → DIỆT HP dù nội soi âm tính, vì HP có thể góp phần vào FD, diệt HP có thể giảm triệu chứng

Giảm tăng nhạy cảm nội tạng, hiệu quả khó tiêu kháng trị khi các lớp điều trị khác thất bại

Tăng nguy cơ viêm, loét và chảy máu tiêu hóa trên do niêm mạc mất lớp bảo vệ prostaglandin

Khó tiêu do NSAID (ibuprofen gây tổn thương niêm mạc dạ dày)

Thuốc kháng acid (Al(OH)₃ + Mg(OH)₂) + simethicone → vừa trung hòa acid vừa giảm đầy hơi

≥ 3 tháng, khởi phát ≥ 6 tháng trước

Đau âm ỉ khi dạ dày trống (đêm, xa bữa ăn), giảm sau khi ăn

Dyspepsia

Đầy bụng sau khi ăn cơm chiên nhiều dầu

Đầy hơi đơn thuần: khí trong lòng ruột tăng (ăn nuốt khí, lên men). FD–đầy bụng: chủ yếu do rối loạn cảm nhận – dạ dày không giãn được bình thường sau ăn (impaired accommodation) và tăng nhạy cảm – không nhất thiết là tăng lượng khí thực sự

PPI + Clarithromycin + Amoxicillin (3 thuốc x 14 ngày)

Tập thể dục ngay sau bữa ăn để tăng trao đổi chất và tăng làm rỗng dạ dày

Kháng thể IgG tồn tại trong máu nhiều tháng/năm sau khi diệt HP → serology không phân biệt nhiễm cũ/mới/đã diệt, gây dương tính giả. UBT và test phân phản ánh tình trạng nhiễm tiến hiện tại

Giải thích: khó nuốt tiến triển là DẤU HIỆU BÁO ĐỘNG, TUYỆT ĐỐI KHÔNG tự điều trị. Chuyển ngay đến cơ sở y tế để nội soi, loại trừ ung thư thực quản/dạ dày

Cần kiểm tra: bệnh nhân có dùng PPI/kháng sinh trước 4–2 tuần không (gây giả âm). Nếu kết quả âm tính thật sự → khó tiêu do nguyên nhân khác (FD, NSAID, GERD, sỏi mật...) → điều trị theo hướng khác

An toàn hơn về tác dụng phụ tim mạch (ít kéo dài QT), có thêm cơ chế ức chế AChE

Đau quặp hạ sườn phải, lan ra vai/lưng phải sau khi ăn nhiều dầu mỡ

H.pylori tiết enzyme urease phân giải urea → tạo ammonia → trung hòa acid xung quanh, tạo môi trường kiềm để sống sót

Phá vỡ bong bóng khí trong ruột → khí thoát ra dễ → giảm đầy hơi, chướng bụng

Đau thượng vị kéo dài, lan ra sau lưng, kèm tiêu chảy mỡ (phân bóng, nhờn mãn, khó tội), giảm cân tiến triển, đái đường – biểu hiện kém hấp thu

Đánh giá: nhiều khả năng là khó tiêu chức năng (FD-PDS) liên quan đến stress thi cử. Xử trí: (1) Không nhất thiết dùng thuốc mạnh ngay. (2) Tư vấn thay đổi lối sống: ăn chậm, ăn nhỏ bữa, không bỏ bữa, giảm cà phê. (3) Nếu triệu chứng khó chịu: có thể dùng simethicone giảm đầy hơi, hoặc kháng acid nhẹ sau ăn. (4) Quan trọng: tư vấn giảm stress (ngủ đủ, tập thể dục nhẹ, kỹ thuật thư giãn). (5) Nếu không cải thiện sau 2–4 tuần → gặp bác sĩ để test H.pylori và đánh giá thêm

Test H.pylori trước (BN < 45 tuổi, không có dấu hiệu báo động), nếu dương tính thì điều trị diệt HP ngay

NSAID (ibuprofen, diclofenac, naproxen)

Chuyển bà đến bác sĩ: cần nội soi dạ dày (47 tuổi, khó tiêu tái phát nhiều lần không đáp ứng điều trị), test H.pylori, đánh giá toàn diện

Đầy bụng khó chịu sau ăn và/hoặc no sớm bất thường, ≥ 3 lần/tuần

SAI – FD dù không có tổn thương cơ thể nhưng gây ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống; cần điều trị đúng phác đồ, theo dõi và tái khám; không tự ý dùng thuốc bất kỳ dài ngày