Phiếu kết quả bài thi

Sai phần lớn: sữa chua thông thường chứa ~ 10^6–10^8 CFU/g (Streptococcus thermophilus, L. delbrueckii bulgaricus) – thấp hơn 100–1000 lần so với liều điều trị cần (10^9–10^10 CFU). Hơn nữa, chủng trong sữa chua không phải LGG hay S.boulardii – ít bằng chứng điều trị tiêu chảy cấp. Sữa chua hỗ trợ phòng ngừa và phục hồi nhưng không thay thế Probiotics y tế liều cao trong điều trị cấp

IgG trong colostrum bò (50–100 mg/mL) bao gồm kháng thể kháng Rotavirus, ETEC, Salmonella, H. pylori; IgG gắn vào mầm bệnh trong lòng ruột → ngăn bám vào niêm mạc và trung hòa độc tố

CHUYỂN CẤP CỨU NGAY: cụ có mất nước NẶNG (da véo nảy chậm + mắt trũng sâu + không tiểu 6 giờ + lú lẫn = mất nước nặng/sốc). Cần truyền dịch IV khẩn cấp. Trong khi chờ xe cấp cứu: cho uống ORS từng ngụm nhỏ nếu còn tỉnh táo đủ; không bán Loperamide (nguy cơ tắc ruột và tương tác); thông báo về metformin (có thể cần tạm dừng do mất nước nặng → nguy cơ lactic acidosis)

Colostrum chứa IgA và IgG kháng nhiều mầm bệnh đường ruột, lactoferrin (kháng khuẩn và antiviral), lysozyme, và growth factors (TGF-β, IGF-1) kích thích phục hồi tế bào niêm mạc

SAI: nhịn ăn làm teo nhung mao ruột, giảm enzyme tiêu hóa, tăng nguy cơ suy dinh dưỡng. WHO/ESPGHAN: tiếp tục ăn bình thường phù hợp lứa tuổi ngay từ khi tiêu chảy; chia nhỏ bữa (5–6 bữa) nếu buồn nôn

BẮT ĐẦU ngay từ ngày 1 dùng kháng sinh (không chờ tiêu chảy xảy ra): S. boulardii 250 mg x 2/ngày (có thể dùng cùng lúc) HOẶC LGG 10 tỷ CFU/ngày (uống cách amoxicillin 2 giờ). Tiếp tục 1–2 tuần SAU KHI hoàn thành kháng sinh

Sai: microbiome đường ruột cần 2–4 tuần để phục hồi hoàn toàn sau tiêu chảy nhiễm khuẩn (đặc biệt sau dùng kháng sinh). Probiotics nên dùng tiếp 1–2 tuần sau hết triệu chứng. Ăn uống: tăng dần từ BRAT → ăn bình thường trong 3–5 ngày, không ngừng đột ngột

Saccharomyces boulardii 250 mg × 2/ngày – có thể uống đồng thời hoặc bất kỳ lúc nào vì là nấm men không bị Ciprofloxacin tiêu diệt; kết hợp ORS đầy đủ và tiếp tục 1–2 tuần sau kháng sinh

S. boulardii: từ 1 tuổi. LGG: từ 3 tháng tuổi

Vắc-xin sống giảm độc lực, uống qua miệng 2 liều: lúc 6 tuần và 10 tuần tuổi; kích thích miễn dịch tại niêm mạc ruột (IgA secretory) và hệ thống (IgG); hiệu quả 85–98% phòng tiêu chảy do Rotavirus nặng

Saccharomyces boulardii – có thể uống cùng lúc với Ciprofloxacin vì là nấm men không bị kháng sinh tiêu diệt

Pectin (táo) tạo gel làm đặc phân nhẹ + prebiotic cho Lactobacillus; Beta-glucan (yến mạch) prebiotic cho Bifidobacterium + kích thích miễn dịch niêm mạc. Cả hai dễ tiêu, ít kích ứng ruột

Mắt không còn trũng, nước mắt xuất hiện trở lại, nước tiểu vàng nhạt, trẻ không còn quấy khóc và có thể uống bình thường

Cần khám bác sĩ để loại trừ: (1) Bất dung nạp lactose thứ phát sau Rotavirus; (2) Nhiễm Giardia tồn tại; (3) Suy dinh dưỡng – làm trẻ tiêu chảy kéo dài hơn; (4) Celiac disease được kích hoạt; (5) Hội chứng ruột kích thích sau tiêu chảy (post-infectious IBS); (6) Thiếu kẽm nặng

Sai: rau quả cung cấp prebiotics (FOS, inulin, pectin), vitamin, và khoáng chất cần thiết cho miễn dịch. Biện pháp đúng: RỬA SẠCH rau dưới vòi chảy; gọt vỏ trái cây; tránh rau mọc trong nước ô nhiễm; nấu chín khi nghi ngờ nguồn gốc. Không ăn rau là sai về dinh dưỡng

SAI: nước ngọt có ga có nồng độ glucose/fructose rất cao (330 mL = ~35g đường = glucose 1000 mEq/L) nhưng Na rất thấp (1–4 mEq/L) → osmolarity 500–700 mOsm/L (quá cao so với máu 290) → tiêu chảy thẩm thấu nặng hơn; caffeine trong cola gây lợi tiểu. KHÔNG thay thế được ORS

Tiêu chảy nước (watery), không sốt hoặc sốt nhẹ, không phân máu, không toàn thân nặng – thường do virus (Rotavirus, Norovirus) hoặc ETEC nhẹ, tự giới hạn. Kháng sinh không có lợi và có thể hại (loạn khuẩn)

Sữa mẹ chứa IgA secretory, lactoferrin, oligosaccharides (HMO – prebiotics mạnh nhất), lysozyme → bảo vệ niêm mạc ruột và phục hồi microbiome tốt nhất; tiếp tục bú giúp duy trì dinh dưỡng và nước

Mất nước nhẹ–vừa (mắt hơi trũng + môi hơi khô + còn nước mắt). Tư vấn: ORS 75 mL/kg trong 4 giờ = 1050 mL (14 kg × 75); cộng thêm 200 mL sau mỗi lần tiêu chảy/nôn. Không bán kháng sinh (phân không máu, sốt nhẹ → nghi virus). Không bán Loperamide (chống chỉ định < 6 tuổi). Bán: ORS + Zinc 20 mg/ngày x 14 ngày + Smectite (nếu đau bụng) + S.boulardii hoặc LGG. Dặn tái khám nếu sốt > 39°C, phân có máu, không uống được, mắt trũng hơn

Khi phân có máu, sốt cao, hoặc nghi nhiễm khuẩn xâm nhập (Shigella, Salmonella); trẻ em < 2 tuổi; C. difficile – nguy cơ giãn đại tràng độc (toxic megacolon)

Racecadotril ức chế TIẾT dịch ruột (enkephalinase inhibitor → ức chế cAMP) mà KHÔNG ức chế nhu động → không có nguy cơ liệt ruột, an toàn cho trẻ em. Loperamide ức chế nhu động (μ-receptor)

Sai: Loperamide KHÔNG được khuyến cáo cho trẻ em. Tại Mỹ: FDA 2016 khuyến cáo không dùng loperamide cho trẻ < 6 tuổi (nguy cơ tác dụng phụ nghiêm trọng: liệt ruột, tim đập nhanh, thậm chí tử vong ở trẻ nhỏ). Thay thế an toàn: Racecadotril (Hidrasec) hoặc Smectite

S. boulardii sản xuất protease đặc hiệu phân giải độc tố A và B của C. difficile; phục hồi receptor glycoprotein ở thành ruột bị phá hủy bởi độc tố; ức chế bám vào ruột của C. difficile

FOS là chất xơ hòa tan (oligosaccharide) không hấp thu → đến ruột già nguyên vẹn → là THỨC ĂN CHỌN LỌC cho Bifidobacterium và Lactobacillus → vi khuẩn có lợi tăng sinh → sản xuất SCFA bảo vệ ruột

KHÔNG nhịn ăn. Tiếp tục ăn thực phẩm nhẹ tiêu (BRAT: cháo, chuối, bánh mì nướng, táo nghiền); chia 5–6 bữa nhỏ. Tránh: sữa bò, thực phẩm nhiều chất béo/cay. Glutamine 2g × 2/ngày từ ngày 2 giúp phục hồi niêm mạc ruột nhanh hơn

Prebiotics (FOS, Inulin) là thức ăn đặc hiệu cho Probiotics đi kèm → Probiotics được cung cấp đủ chất nền → sinh trưởng nhanh hơn và bền lâu hơn; sản xuất SCFA nhiều hơn; chiếm ưu thế niêm mạc ruột nhanh hơn

Vibrio cholerae – Tiêu chảy tả

ORS hypoosmolar (245 mOsm/L) osmolarity thấp hơn máu → ít tiêu chảy thẩm thấu thêm; tăng hấp thu Na+ và nước; giảm nôn; giảm nhu cầu truyền dịch IV 33%. ORS cũ 311 mOsm/L = đẳng trương máu nhưng tạo osmotic load trong ruột

SAI và NGUY HIỂM: nước cháo muối tự pha nồng độ không chuẩn → nếu quá nhiều muối gây tăng Na+ máu (hypernatremia) đặc biệt nguy hiểm cho trẻ nhỏ; nếu quá ít muối → không đủ Na+ để kích hoạt co-transport → ORS không hiệu quả. ORS được tính toán chính xác nồng độ tối ưu 75 mEq/L Na+

Mg Oxide (hấp thu 4%) và Mg Citrate (hấp thu cao nhưng tác dụng nhuận tràng mạnh – kéo nước vào ruột già) → gây tiêu chảy thẩm thấu → PHẢN TÁC DỤNG trong giai đoạn phục hồi. Ưu tiên Mg Glycinate (hấp thu 60–80%, ít tác dụng nhuận tràng nhất)

Kiết lỵ: phân ít + có máu/nhầy/mủ + mót rặn + sốt cao; do vi khuẩn xâm nhập niêm mạc (Shigella, Salmonella). Tiêu chảy nước: phân nhiều + không máu + thường do virus hoặc độc tố

1 gói ORS / 1 lít nước đun sôi để nguội – đúng tỷ lệ; pha loãng hơn hoặc đặc hơn đều sai

SAI: > 70% tiêu chảy cấp do virus → kháng sinh VÔ TÁC DỤNG + có HẠI (diệt vi khuẩn có lợi → loạn khuẩn → tiêu chảy kéo dài hơn; tăng đề kháng). Kháng sinh chỉ có lợi với: Shigella, V. cholerae, C. difficile, Giardia, ETEC nặng

Sai một phần: nước dừa tươi là thức uống bù nước TỐT (giàu K+ 250 mg/100 mL, Mg, có điện giải) nhưng Na+ chỉ 25 mEq/L (thấp hơn ORS chuẩn 75 mEq/L) → không đủ Na+ để kích hoạt SGLT-1 co-transport tối ưu. Nước dừa = bổ sung tốt nhưng KHÔNG thay thế hoàn toàn ORS trong mất nước vừa–nặng

Ngộ độc thực phẩm do độc tố (Staphylococcus aureus enterotoxin, Bacillus cereus emetic toxin) – độc tố đã có sẵn trong thức ăn → triệu chứng xuất hiện trong 1–6 giờ sau ăn

Tạm thời hạn chế sữa bò trong 5–7 ngày (nghi Rotavirus) vì enzyme lactase giảm → không dung nạp lactose tạm thời → tiêu chảy nặng hơn. Thay bằng: sữa không lactose (lactose-free) hoặc sữa công thức DP (đã thủy phân protein). Bú mẹ: tiếp tục bình thường không cần ngừng

Rotavirus phá hủy enterocyte có chứa enzyme lactase → trong 1–2 tuần sau khỏi bệnh, enzyme lactase còn thấp → lactose trong sữa bò không phân hủy → tiêu chảy thẩm thấu khi uống sữa bò (transient lactose intolerance post-Rotavirus)

Rotavirus phá hủy enterocyte (tế bào hấp thu) ở đỉnh nhung mao ruột non → giảm hấp thu Na+ và nước; giảm enzyme lactase → không dung nạp lactose tạm thời (tiêu chảy nặng hơn khi tiếp tục uống sữa)

Kháng sinh tiêu diệt vi khuẩn có lợi → loạn khuẩn (dysbiosis) → giảm sản xuất SCFA → tăng pH ruột → Clostridium difficile phát triển không kiểm soát → tiết độc tố A và B → viêm đại tràng giả mạc

Saccharomyces boulardii là NẤM MEN (không phải vi khuẩn) → không bị tiêu diệt bởi kháng sinh → có thể dùng đồng thời hoặc ngay sau khi dùng kháng sinh mà vẫn duy trì hoạt tính

Glucose đồng vận chuyển Na+ qua SGLT-1 → hấp thu cả glucose và Na+ → nước theo thẩm thấu → hiệu quả ngay cả khi ruột đang tiết dịch (secretory diarrhea)

Azithromycin 500 mg ngày 1, sau 250 mg x 4 ngày – an toàn trong thai kỳ; Ciprofloxacin (fluoroquinolone) nguy cơ tổn thương sụn ở thai nhi và Tetracycline nguy hại răng xương

Glutamine là nhiên liệu chính của enterocyte (chiếm 35% nhu cầu năng lượng ruột non); bổ sung glutamine → phục hồi nhanh tế bào niêm mạc, tăng cường tight junction, giảm gut leakiness

Zinc phục hồi tế bào niêm mạc ruột, tăng enzyme tiêu hóa, tăng miễn dịch niêm mạc → rút ngắn tiêu chảy 25% và GIẢM tái phát 33% trong 2–3 tháng tiếp theo

Hấp phụ độc tố vi khuẩn và virus, bảo vệ niêm mạc ruột. Lưu ý: uống xa thuốc khác 2 giờ vì hấp phụ cả thuốc → giảm hấp thu thuốc đang dùng

CHUYỂN BÁC SĨ ngay: tiêu chảy kéo dài ở bệnh nhân HIV CD4 thấp có thể do: Cryptosporidium, Microsporidium, MAC (Mycobacterium avium), CMV colitis – đây là tiêu chảy cơ hội cần điều trị đặc hiệu; ORS và Probiotics chỉ là hỗ trợ tạm thời

Đúng một phần: tiêu chảy xâm nhập (Shigella) KHÔNG được cầm bằng Loperamide (vi khuẩn ở lại lâu hơn). NHƯNG: mất nước do tiêu chảy nhiều hơn 2 lần/giờ cần được BÙ NƯỚC ngay bằng ORS – không "để chảy hết độc" sẽ gây sốc mất nước đe dọa tính mạng

Butyrate là nguồn năng lượng CHÍNH của colonocyte (tế bào ruột già) – cung cấp 60–70% năng lượng; kích hoạt tế bào miễn dịch Treg → giảm viêm niêm mạc; tăng cường tight junction → giảm ruột rò