Chi tiết đáp án bài thi

Tiêu chảy sau kháng sinh kèm phân có máu và sốt cao — bạn nghi gì và xử trí thế nào?

A. Nghi Clostridium difficile colitis (viêm đại tràng giả mạc) — NGUY HIỂM: cần bác sĩ khám khẩn, KHÔNG dùng Loperamide (nguy cơ toxic megacolon), Metronidazole hoặc Vancomycin theo đơn

B. Phản ứng bình thường với kháng sinh, tiếp tục theo dõi

C. Bán Loperamide cầm tiêu chảy

D. Tăng liều kháng sinh đang dùng

Tiêu chảy khởi phát 1–6 giờ sau ăn, nôn dữ dội là triệu chứng chủ yếu, không sốt. Nguyên nhân có khả năng nhất là gì?

A. Staphylococcus aureus (độc tố tiền tạo thành trong thức ăn)

B. Shigella

C. Rotavirus

D. Salmonella

ĐÚNG hay SAI: Nếu tiêu chảy sau 3 ngày đã giảm từ 5 lần xuống 3 lần/ngày thì không cần dùng thêm Oresol.

A. ĐÚNG — đỡ rồi thì không cần bù nước nữa

B. Đúng nếu không còn dấu hiệu mất nước

C. SAI — tiếp tục bù Oresol cho đến khi phân trở về bình thường hoàn toàn. Mỗi lần vẫn còn tiêu lỏng đều mất nước và điện giải cần bù. Giảm số lần không có nghĩa là đủ nước

D. Đúng với người lớn, sai với trẻ em

Bệnh nhân 35 tuổi hỏi mua Ciprofloxacin để điều trị tiêu chảy đi ngoài nước 3 lần/ngày, không sốt, không có máu, mới bắt đầu từ sáng nay. Bạn xử lý thế nào?

A. Bán Loperamide thay thế

B. Bán kèm Oresol

C. Bán Ciprofloxacin vì có vẻ nhiễm khuẩn

D. KHÔNG bán — kháng sinh là thuốc kê đơn; hơn nữa tiêu chảy nhẹ mới khởi phát không sốt không máu khả năng cao do virus hoặc ngộ độc độc tố — kháng sinh không có tác dụng. Tư vấn Oresol + Smecta + Probiotic + theo dõi

ĐÚNG hay SAI: Tiêu chảy màu xanh lá cây ở trẻ bú mẹ luôn là dấu hiệu nguy hiểm cần nhập viện ngay.

A. ĐÚNG — màu xanh là bất thường nguy hiểm

B. SAI — phân xanh ở trẻ bú mẹ có thể hoàn toàn bình thường do biliverdin từ mật chưa chuyển hóa hoàn toàn. Cần xét các yếu tố khác: số lần, mất nước, sốt, máu, tình trạng toàn thân mới quyết định

C. Đúng với trẻ < 1 tháng tuổi, sai với trẻ lớn hơn

D. Màu xanh lá hoàn toàn bình thường bất kể tuổi

Trẻ đang bú mẹ bị tiêu chảy, mẹ hỏi có cần ngừng bú không?

A. Cần ngừng bú hoàn toàn cho đến khi hết tiêu chảy

B. KHÔNG — tiếp tục bú mẹ bình thường. Sữa mẹ cung cấp kháng thể IgA, nước, điện giải, dinh dưỡng. Ngừng bú làm nặng thêm tình trạng mất nước và suy dinh dưỡng

C. Đổi sang sữa công thức không có lactose

D. Chỉ cho bú 2 lần/ngày thay vì bình thường

Norovirus gây tiêu chảy có đặc điểm gì đặc trưng phân biệt với Rotavirus?

A. Norovirus gây bệnh ở MỌI LỨA TUỔI (không chỉ trẻ em), bùng phát thành ổ dịch lớn, thời gian bệnh rất ngắn (12–60 giờ), lây qua tiếp xúc người-người rất cao

B. Norovirus gây tiêu chảy máu

C. Norovirus nặng hơn Rotavirus

D. Norovirus chỉ gây bệnh vào mùa đông

Tiêu chảy có phân có máu VÀ sốt cao 39°C gợi ý nhiễm vi khuẩn gì nguy hiểm nhất cần kháng sinh khẩn cấp?

A. Norovirus

B. Rotavirus

C. Shigella (lỵ trực khuẩn) — gây hội chứng lỵ với mót rặn, phân nhầy máu, đau quặn bụng

D. Staphylococcus aureus (ngộ độc độc tố)

Dấu hiệu "véo da chậm về (> 2 giây)" trong đánh giá mất nước có ý nghĩa gì?

A. Dấu hiệu mất nước vừa đến nặng — giảm thể tích dịch ngoại bào làm mất đàn hồi da → CẦN NHẬP VIỆN

B. Dấu hiệu mất nước nhẹ — có thể bù nước tại nhà

C. Dấu hiệu thiếu dinh dưỡng, không liên quan mất nước

D. Bình thường ở người cao tuổi, không cần lo ngại

Smecta (Diosmectite) điều trị tiêu chảy theo cơ chế gì?

A. Tăng bài tiết điện giải giúp bù nước

B. Ức chế nhu động ruột như Loperamide

C. Hấp phụ vật lý độc tố vi khuẩn, virus, E. coli trên bề mặt; tăng độ nhớt chất nhầy bảo vệ niêm mạch. Không hấp thu vào máu

D. Tiêu diệt vi khuẩn gây tiêu chảy

Tiêu chảy cấp được định nghĩa là gì?

A. Đi ngoài phân lỏng >= 5 lần trong 24 giờ

B. Đi ngoài phân lỏng >= 3 lần trong 24 giờ, kéo dài < 14 ngày

C. Đau bụng kèm đi ngoài phân lỏng bất kể số lần

D. Đi ngoài phân lỏng kéo dài > 1 tháng

Tiêu chảy ra máu kèm đau bụng quặn dữ dội sau ăn thịt gà gợi ý nhiễm vi khuẩn nào?

A. Staphylococcus aureus

B. Campylobacter jejuni

C. Bacillus cereus

D. Listeria monocytogenes

Bệnh nhân hỏi mua kháng sinh Ciprofloxacin để "phòng ngừa" tiêu chảy trước khi đi du lịch. Bạn có đồng ý không?

A. KHÔNG — dự phòng kháng sinh thường quy cho tiêu chảy du lịch KHÔNG được khuyến cáo vì: tăng kháng thuốc, tác dụng phụ, không hiệu quả lâu dài. Tư vấn: phòng ngừa bằng ăn chín uống sôi, uống nước đóng chai, rửa tay. Mang Oresol và Loperamide để dùng khi cần

B. Đồng ý — phòng ngừa tốt hơn điều trị

C. Đồng ý nếu đi vùng nhiệt đới nguy cơ cao

D. Đồng ý nếu chỉ 1 tuần

Bệnh nhân bị tiêu chảy sau ăn bữa tiệc, 5 người cùng bàn đều bị sau 2 giờ. Đây là ngộ độc do tác nhân gì?

A. Campylobacter từ gà

B. Salmonella từ trứng

C. Độc tố tiền tạo thành của S. aureus (staphylococcal food poisoning) — khởi phát 1–6 giờ, nôn dữ dội, nhiều người cùng bị, KHÔNG sốt

D. Rotavirus lây qua thức ăn chung

Trẻ 8 tháng bị tiêu chảy, mẹ hỏi lượng Oresol cần cho sau mỗi lần đi tiêu lỏng?

A. 200ml sau mỗi lần

B. Không cần Oresol, chỉ cần bú thêm sữa mẹ

C. 100ml sau mỗi lần

D. 50ml sau mỗi lần — theo bảng WHO (trẻ < 1 tuổi: 50ml/lần tiêu lỏng), uống từng muỗng nhỏ 5ml cách 2–3 phút

Tiêu chảy mạn tính (> 14 ngày) liên tục cần thăm khám loại trừ bệnh nào?

A. Ngộ độc thức ăn kéo dài

B. Chỉ là hội chứng ruột kích thích — không cần lo

C. Viêm ruột (Crohn, viêm loét đại tràng), ung thư đại tràng, hội chứng ruột kích thích (IBS), kém hấp thu (celiac), Giardia mạn tính

D. Chỉ cần uống thêm probiotic là đủ

ĐÚNG hay SAI: Khi bệnh nhân tiêu chảy đã khỏi, không cần uống Probiotic nữa.

A. Chỉ cần probiotic nếu đã dùng kháng sinh

B. ĐÚNG — probiotic chỉ cần trong đợt tiêu chảy

C. Đúng nếu chỉ bị tiêu chảy 1 ngày

D. SAI — sau đợt tiêu chảy, hệ vi sinh đường ruột bị rối loạn kéo dài 2–4 tuần. Probiotic sau bệnh 2–4 tuần giúp phục hồi vi sinh, ngăn tái phát, giảm hội chứng ruột kích thích sau nhiễm

Phụ nữ mang thai 7 tháng bị tiêu chảy nhẹ (3–4 lần/ngày, không máu, không sốt). Phác đồ OTC phù hợp nhất?

A. Loperamide 2mg

B. Ciprofloxacin 500mg

C. Không dùng gì hết vì đang mang thai

D. Oresol + Smecta 3g x 3 lần/ngày + Probiotic. Không dùng Loperamide, không kháng sinh tự ý

Bệnh nhân tiêu chảy sau uống kháng sinh Amoxicillin 3 ngày cho viêm họng. Bạn tư vấn gì?

A. Tiếp tục Amoxicillin đủ liệu trình (không tự ngừng). Thêm Saccharomyces boulardii uống cùng lúc (không bị Amoxicillin diệt) + Smecta. Nếu tiêu chảy có máu → nghi C. difficile → khám bác sĩ khẩn

B. Ngừng Amoxicillin ngay

C. Đổi kháng sinh khác

D. Dùng Loperamide để cầm tiêu chảy

Racecadotril (Hidrasec) khác Loperamide điểm gì quan trọng, làm nó an toàn hơn cho trẻ em?

A. Racecadotril ức chế bài tiết dịch (antisecretory) mà KHÔNG ức chế nhu động ruột → đờm mất nước vẫn được tống ra; không nguy cơ táo bón và tắc ruột; an toàn cho trẻ em

B. Racecadotril không có tác dụng gì — chỉ là giả dược

C. Chúng giống nhau, chỉ khác tên

D. Racecadotril là kháng sinh điều trị nguyên nhân

Pha Oresol sai (quá đặc hoặc pha với nước trái cây) có thể gây nguy hiểm gì?

A. Gây dị ứng Natri

B. Làm thuốc mất tác dụng bù nước nhưng không nguy hiểm

C. Dung dịch ưu trương → tăng áp lực thẩm thấu trong lòng ruột → kéo thêm nước vào lòng ruột → tiêu chảy nặng hơn; nguy cơ tăng Natri máu (hypernatremia)

D. Chỉ ảnh hưởng mùi vị, không ảnh hưởng hiệu quả

Giardia lamblia gây tiêu chảy có đặc điểm gì khác biệt?

A. Tiêu chảy máu dữ dội

B. Tiêu chảy mãn tính hoặc tái phát: phân nhờn, đầy hơi, ợ hơi mùi trứng thối, đau thượng vị. Hay gặp ở khách du lịch vùng nhiệt đới, nguồn nước ô nhiễm

C. Tự khỏi trong 24 giờ

D. Chỉ gặp ở trẻ em

ĐÚNG hay SAI: Tiêu chảy do virus (Rotavirus, Norovirus) không cần điều trị — cứ uống nước là đủ.

A. ĐÚNG — virus tự khỏi

B. SAI một phần — virus tự khỏi NHƯNG cần BÙ NƯỚC CHỦ ĐỘNG bằng Oresol (không phải nước lọc đơn thuần). Oresol bù cả điện giải Na+, K+ bị mất. Nước lọc không bù điện giải → nguy cơ hạ Natri/Kali máu. Cộng thêm Kẽm và Probiotic giảm thời gian bệnh

C. Đúng với người lớn, sai với trẻ em

D. Đúng hoàn toàn — không cần làm gì

Mẹ mua Loperamide cho con 10 tuổi bị tiêu chảy nước. Bạn tư vấn gì?

A. Giảm liều Loperamide xuống một nửa cho trẻ 10 tuổi

B. Bán bình thường vì con 10 tuổi đủ lớn

C. KHÔNG bán Loperamide cho trẻ < 12 tuổi. Tư vấn Oresol + Kẽm 20mg/ngày + Saccharomyces boulardii + Smecta. Hỏi thêm phân có máu không

D. Bán Loperamide nếu không có máu trong phân

Cách hướng dẫn bệnh nhân pha Oresol đúng là gì?

A. 1 gói + 200ml nước ngọt Sprite để trẻ dễ uống

B. 1 gói + 200ml nước sôi để nguội (không dùng nước trái cây, nước ngọt). Cho uống từng muỗng nhỏ liên tục. Dùng trong 24 giờ

C. 1 gói + 500ml nước lọc để nguội

D. 2 gói + 400ml nước để tiết kiệm

Tiêu chảy du lịch (traveler's diarrhea) thường do tác nhân nào phổ biến nhất?

A. Staphylococcus aureus

B. Rotavirus

C. Norovirus

D. Enterotoxigenic E. coli (ETEC) — sản xuất độc tố nhiệt không bền (LT) và nhiệt bền (ST) kích thích bài tiết dịch ruột

ĐÚNG hay SAI: Bệnh nhân đang dùng kháng sinh điều trị viêm phổi bị tiêu chảy — cần ngừng kháng sinh ngay.

A. ĐÚNG — ngừng kháng sinh để ruột nghỉ

B. Đúng nếu tiêu chảy > 3 lần/ngày

C. Đúng nếu là Clindamycin (kháng sinh hay gây tiêu chảy nhất)

D. SAI — KHÔNG tự ngừng kháng sinh đang điều trị bệnh nhiễm khuẩn nghiêm trọng (viêm phổi) vì nguy cơ bệnh nặng hơn và kháng thuốc. Xử lý tiêu chảy song song: Saccharomyces boulardii + Smecta. Nếu tiêu chảy có máu → báo bác sĩ để đánh giá

ĐÚNG hay SAI: Uống nước ngọt có gas (Coca-Cola) pha loãng là biện pháp bù nước tốt thay thế Oresol.

A. Đúng nếu pha với tỷ lệ 1:1 nước lọc

B. SAI — nước ngọt có gas: (1) Nồng độ đường rất cao (10–12%) → dung dịch ưu trương → kéo nước vào ruột → tiêu chảy nặng hơn; (2) Không có Na+ và K+ cần thiết. Gây hạ Natri máu ở trẻ

C. ĐÚNG — nước ngọt cung cấp đường và bù nước

D. Đúng với người lớn, sai với trẻ em

Người già 70 tuổi bị tiêu chảy 2 ngày, đang dùng Digoxin và Furosemide. Tại sao cần đặc biệt cẩn thận?

A. Tiêu chảy gây mất K+ (hạ Kali máu) + mất nước → giảm thể tích tuần hoàn → tăng nồng độ Digoxin → ngộ độc Digoxin (tim loạn nhịp). Furosemide làm nặng hơn mất K+

B. Tiêu chảy không ảnh hưởng đến thuốc tim mạch

C. Chỉ cần theo dõi huyết áp

D. Người già không hấp thu Oresol tốt

Bệnh nhân bị tiêu chảy kèm nôn nhiều không uống được Oresol — bạn xử trí thế nào?

A. Dùng thuốc chống nôn Ondansetron rồi uống Oresol

B. Nếu nôn liên tục không uống được → CHUYỂN VIỆN truyền dịch tĩnh mạch. Trong khi chờ: đặt trẻ nằm nghiêng, cho uống từng ngụm rất nhỏ 5ml mỗi 5 phút

C. Ngừng Oresol và nhịn hoàn toàn

D. Tiếp tục ép uống Oresol dù nôn

Virus nào là nguyên nhân hàng đầu gây tiêu chảy nặng cần nhập viện ở trẻ dưới 5 tuổi trên toàn thế giới?

A. Enterovirus

B. Norovirus

C. Adenovirus

D. Rotavirus

E. coli O157:H7 gây tiêu chảy có biến chứng nặng nào quan trọng cần biết?

A. Hội chứng tán huyết urê máu (HUS): thiếu máu tan huyết + giảm tiểu cầu + suy thận cấp; đặc biệt nguy hiểm ở trẻ em

B. Viêm gan tối cấp

C. Ung thư đại tràng

D. Viêm phổi do hít phân

Thức ăn nào KHÔNG nên ăn trong 24–48 giờ đầu của tiêu chảy cấp?

A. Cháo trắng và bánh mì trắng

B. Chuối chín

C. Sữa bò, đồ ăn béo, rượu bia, đồ cay, nước trái cây có đường cao

D. Khoai tây luộc

Tại sao KHÔNG tự pha dung dịch muối đường tại nhà để thay thế Oresol thương mại?

A. Tự pha có thể gây dị ứng

B. Nồng độ muối và đường tự pha thường không chính xác → dung dịch ưu trương gây mất nước nặng hơn hoặc nhược trương gây hạ Natri máu; đặc biệt nguy hiểm với trẻ sơ sinh

C. Không tiện lợi bằng gói pha sẵn

D. Oresol thương mại có kháng sinh nên hiệu quả hơn

Tiêu chảy sau dùng kháng sinh (antibiotic-associated diarrhea) xảy ra qua cơ chế nào?

A. Kháng sinh gây kích ứng trực tiếp niêm mạch ruột

B. Kháng sinh kháng histamine gây tiêu chảy

C. Kháng sinh tiêu diệt hệ vi sinh đường ruột bình thường → mất cân bằng hệ vi sinh → C. difficile và vi khuẩn cơ hội phát triển → tiết độc tố gây tiêu chảy hoặc chỉ đơn giản rối loạn vi sinh

D. Kháng sinh làm tăng độ axit dịch vị

Cơ chế nào giải thích tại sao Oresol (ORS) hiệu quả hơn uống nước lọc đơn thuần trong bù nước?

A. Oresol có vị ngọt nên trẻ em uống được nhiều hơn

B. Glucose trong Oresol tăng cường hấp thu Na+ qua co-transporter SGLT1 → kéo nước từ lòng ruột vào máu (coupled transport)

C. Oresol chứa kháng sinh diệt vi khuẩn gây tiêu chảy

D. Oresol chứa electrolyte giúp cơ thể khỏe hơn

Bệnh nhân tiêu chảy 2 ngày, đang uống Warfarin. Loperamide có thể dùng không?

A. Thận trọng — Loperamide ức chế enzyme CYP2C9 nhẹ có thể làm tăng nồng độ Warfarin. Hơn nữa mất nước do tiêu chảy làm thay đổi metabolism của Warfarin. Theo dõi INR; tốt nhất tư vấn bác sĩ trước

B. Tuyệt đối không dùng

C. Được — Loperamide không tương tác với Warfarin

D. Tăng liều Warfarin bù lại

ĐÚNG hay SAI: Tiêu chảy > 14 ngày ở người lớn khỏe mạnh có thể tự điều trị tại nhà bằng probiotic.

A. ĐÚNG — probiotic đủ để điều trị mọi loại tiêu chảy kéo dài

B. Đúng với tiêu chảy du lịch kéo dài

C. SAI — tiêu chảy > 14 ngày (mạn tính) PHẢI KHÁM BÁC SĨ để loại trừ: viêm ruột mạn (Crohn, UC), ung thư đại tràng, kém hấp thu (celiac), Giardiasis mạn, IBS. Không tự điều trị

D. Đúng nếu không có máu trong phân

Probiotic nên uống cách kháng sinh bao nhiêu giờ?

A. Cách >= 6 giờ cho tất cả các loại probiotic

B. Lactobacillus và Bifidobacterium: cách kháng sinh >= 2 giờ (kháng sinh diệt vi khuẩn probiotic). Saccharomyces boulardii: không cần cách vì là nấm men, không bị kháng sinh diệt

C. Uống cùng lúc với kháng sinh để tiện

D. Không được dùng probiotic khi đang dùng kháng sinh

ĐÚNG hay SAI: Bệnh nhân tiêu chảy nên nhịn ăn hoàn toàn để ruột được nghỉ ngơi và mau khỏi hơn.

A. Đúng với người lớn, sai với trẻ em

B. SAI — WHO khuyến cáo TIẾP TỤC ăn uống bình thường (nhẹ). Nhịn ăn làm: suy dinh dưỡng, chậm phục hồi niêm mạch ruột, giảm miễn dịch niêm mạch. Chỉ tránh thức ăn béo/nhiều đường

C. Đúng trong 12 giờ đầu, sau đó ăn lại

D. ĐÚNG — nhịn ăn giúp ruột phục hồi

Loperamide chống chỉ định tuyệt đối trong trường hợp nào?

A. Tiêu chảy có máu hoặc sốt cao — gợi ý nhiễm khuẩn xâm nhập; trẻ < 12 tuổi; nghi C. difficile

B. Tiêu chảy nước sau ăn đồ ăn lạ, không sốt, không máu

C. Tiêu chảy du lịch nhẹ ở người lớn khỏe mạnh

D. Tiêu chảy sau uống kháng sinh nhẹ không có máu

Vắc-xin Rotavirus cho trẻ nên được tiêm/uống lúc mấy tháng tuổi?

A. Sau 2 tuổi

B. Không có vắc-xin Rotavirus tại Việt Nam

C. 12–18 tháng tuổi

D. 6–32 tuần (1.5–8 tháng) tuổi — 2 liều (Rotarix) hoặc 3 liều (RotaTeq) uống đường miệng

Kẽm (Zinc) được WHO khuyến cáo bổ sung trong tiêu chảy trẻ em với liều bao nhiêu và thời gian bao lâu?

A. 20mg/ngày (10mg với trẻ < 6 tháng) x 10–14 ngày

B. 50mg/ngày x 3 ngày

C. Không có khuyến cáo cụ thể về liều

D. 5mg/ngày x 5 ngày

Saccharomyces boulardii là gì và tác dụng trong tiêu chảy?

A. Enzyme tiêu hóa hỗ trợ hấp thu

B. Vi khuẩn Gram dương tạo axit lactic

C. Nấm men (yeast) probiotic — cạnh tranh với vi khuẩn gây bệnh, sản xuất protease phân hủy độc tố, kích thích miễn dịch niêm mạch IgA. Đặc biệt hiệu quả cho tiêu chảy sau kháng sinh và tiêu chảy du lịch

D. Kháng sinh tự nhiên từ thực vật

Smecta và thuốc khác nên uống cách nhau bao lâu? Tại sao?

A. Cách >= 6 giờ

B. Không tương tác với bất kỳ thuốc nào

C. Không cần cách, có thể uống cùng lúc

D. Cách >= 1–2 giờ — Smecta hấp phụ vật lý cả thuốc khác trên bề mặt, làm giảm sinh khả dụng của thuốc kia