Chi tiết đáp án bài thi

Câu 35: Táo bón cùng với triệu chứng nào cần ưu tiên gặp bác sĩ NGAY?

A. Máu trong phân lẫn với phân + sụt cân > 5% + người > 45 tuổi

B. Không đại tiện 3 ngày ở người lớn khỏe mạnh

C. Phân cứng sau đợt ăn ít rau

D. Đầy hơi nhẹ không đau

Câu 39: ĐÚNG hay SAI: Nước trái cây và nước có gas tính vào lượng nước cần uống hàng ngày để phòng táo bón.

A. ĐÚNG một phần — nước trái cây đếm vào lượng nước. Tuy nhiên nước trái cây nhiều đường và nước có gas chứa CO2 có thể gây đầy hơi làm khó chịu thêm cho người táo bón. Tốt nhất: nước lọc, trà, cà phê nhạt, nước rau củ

B. Không liên quan đến táo bón

C. SAI — chỉ nước lọc tính vào

D. ĐÚNG — mọi loại nước đều tốt như nhau

Câu 40: ĐÚNG hay SAI: Thuốc nhuận tràng kích thích (Senna) có thể dùng định kỳ 2–3 lần/tuần thay vì hàng ngày để tránh phụ thuộc.

A. Không có nghiên cứu nào về vấn đề này

B. SAI — kể cả dùng 2–3 lần/tuần kéo dài nhiều tháng vẫn gây phụ thuộc từ từ. Giới hạn 1 TUẦN liên tục áp dụng cho mỗi đợt dùng, không phải mãi mãi. Cần giải quyết nguyên nhân gốc rễ (chế độ ăn, nước, vận động)

C. Đúng nếu < 1 lần/tuần

D. ĐÚNG — dùng ngắt quãng là an toàn

Câu 27: Người cao tuổi 75 tuổi, đang dùng Digoxin và Furosemide, bị táo bón kéo dài. Đã dùng Senna 3 tuần. Bạn tư vấn gì?

A. DỪNG Senna — nguy cơ lạm dụng (3 tuần > 1 tuần khuyến cáo). Senna làm mất K+ → hạ Kali + Furosemide → nguy hiểm Digoxin. Chuyển sang Macrogol + tăng chất xơ + uống đủ nước. Tư vấn gặp bác sĩ đánh giá điện giải

B. Bán thêm Senna vì người cao tuổi cần liều cao hơn

C. Tăng liều Senna

D. Thêm Lactulose kết hợp Senna

Câu 41: Bệnh nhân bị táo bón sau dùng Codeine 5 ngày. Anh ta hỏi có nên dừng Codeine không?

A. Tăng liều Senna để bù lại tác dụng Codeine

B. Đúng, dừng Codeine để ruột phục hồi

C. Uống nhiều nước là đủ

D. KHÔNG tự ngừng Codeine (đang điều trị đau). Điều trị táo bón song song: Macrogol hoặc Senna + Docusate. Nếu đau đã kiểm soát được: trao đổi với bác sĩ về việc giảm/đổi thuốc giảm đau

Câu 17: Kỹ thuật đại tiện đúng ("squatting position") cải thiện táo bón như thế nào?

A. Tăng áp lực bụng bằng cách ngồi thẳng lưng

B. Không có cơ sở khoa học

C. Giảm đau bụng khi đại tiện

D. Tư thế ngồi xổm (hoặc kê chân lên khi ngồi bồn cầu) làm thẳng góc anorectal (góc hậu môn-trực tràng) từ 90° → 180° → thư giãn cơ puborectalis → phân tống ra dễ hơn

Câu 22: Táo bón do phân tắc (fecal impaction) ở người cao tuổi đặc biệt nguy hiểm vì có thể biểu hiện như thế nào?

A. Gây sốt cao do nhiễm trùng

B. Luôn gây đau bụng dữ dội

C. "Tiêu chảy giả" (paradoxical diarrhea/overflow incontinence): dịch lỏng chảy qua khe hở xung quanh khối phân cứng → người khám nhầm là tiêu chảy và cho thuốc cầm → nguy hiểm

D. Luôn biểu hiện bằng táo bón điển hình không đi đại tiện được

Câu 36: ĐÚNG hay SAI: Người bình thường phải đại tiện ít nhất 1 lần/ngày — nếu không đi là bị táo bón.

A. SAI — bình thường dao động từ 3 lần/ngày đến 3 lần/tuần. Quan trọng là so sánh với thói quen cá nhân và chất lượng phân, không phải tần suất tuyệt đối

B. Đúng với người ăn nhiều, sai với người ăn ít

C. ĐÚNG — 1 lần/ngày là chuẩn

D. Đúng với trẻ em, sai với người lớn

Câu 7: Chất xơ có ở thực phẩm nào nhiều nhất? Bao nhiêu gam chất xơ cần mỗi ngày?

A. Cơm trắng và bánh mì trắng; 20g/ngày

B. Thịt và sữa; 10g/ngày

C. Nước và đồ uống; 15g/ngày

D. Rau xanh, trái cây, đậu, ngũ cốc nguyên hạt, khoai lang, các loại hạt; 25–35g/ngày

Câu 33: Khách hàng thường xuyên mua Senna 3 gói/tuần từ 3 tháng nay. Bạn xử lý thế nào?

A. Bán như thường vì OTC không hạn chế

B. Từ chối bán và không giải thích

C. Phát hiện lạm dụng nhuận tràng kích thích. Hỏi lý do, giải thích vòng lặp phụ thuộc và biến chứng (mất trương lực ruột, hạ Kali). Tư vấn chuyển sang Macrogol + chế độ ăn. Nếu nghi rối loạn ăn uống hoặc giảm cân: tư vấn cẩn thận và gợi ý gặp bác sĩ

D. Bán nhưng dặn uống ít lại

Câu 29: Khách hàng mua Bisacodyl 5mg để dùng mỗi ngày vì "cần đi đại tiện đều đặn". Bạn xử lý thế nào?

A. Giải thích: 3 lần/ngày đến 3 lần/tuần đều bình thường; Bisacodyl chỉ dùng ngắn hạn tối đa 1 tuần; dùng hàng ngày → phụ thuộc → ruột mất trương lực. Tư vấn chế độ ăn chất xơ + uống nước + vận động

B. Bán bình thường vì đây là OTC

C. Bán nhưng dặn không dùng quá 1 tháng

D. Từ chối bán hoàn toàn

Câu 48: TÌNH HUỐNG 3
Khách hàng: "Ông ơi, mẹ tôi 70 tuổi, bị táo bón 3 tháng nay. Đã uống Senna nhiều đợt nhưng chỉ tác dụng tạm thời rồi lại táo bón. Cho tôi mua thêm Senna liều cao hơn."
❓ Bạn nhận biết gì và tư vấn gì?

A. Phát hiện khả năng lạm dụng/phụ thuộc nhuận tràng. KHÔNG tăng liều Senna. Giải thích vòng lặp phụ thuộc. Tư vấn: chuyển sang Macrogol dài hạn + thay đổi chế độ ăn. Quan trọng: táo bón kháng trị 3 tháng ở người > 65 tuổi cần gặp bác sĩ loại trừ nguyên nhân thực thể (ung thư, suy giáp)

B. Bán Bisacodyl đặt hậu môn thay thế

C. Bán Senna liều cao theo yêu cầu

D. Bán thêm Lactulose kết hợp Senna

Câu 12: Tắc ruột (bowel obstruction) do táo bón nặng có biểu hiện gì cần cấp cứu ngay?

A. Đau bụng dữ dội + chướng bụng cứng + nôn (đặc biệt nôn ra phân) + không trung tiện/đại tiện được — CẤP CỨU NGOẠI KHOA

B. Đau bụng nhẹ kèm ăn kém

C. Táo bón thông thường kéo dài 3 ngày

D. Đầy hơi nhẹ không đại tiện

Câu 15: Natri Docusate (docusate sodium) thuộc nhóm nhuận tràng nào và chỉ định đặc biệt trong trường hợp nào?

A. Tạo khối độn — giống psyllium

B. Kích thích — dùng cho táo bón cấp tính

C. Làm mềm phân (stool softener) — chỉ định đặc biệt khi không được phép rặn (sau phẫu thuật, nhồi máu cơ tim, trĩ nội nặng, nứt hậu môn)

D. Thẩm thấu — giống Lactulose

Câu 5: Tại sao nhuận tràng kích thích (Senna, Bisacodyl) chỉ được dùng TỐI ĐA 1 tuần?

A. Thuốc hết tác dụng sau 1 tuần do quen thuốc

B. Dùng lâu gây tổn thương đám rối thần kinh Auerbach/Meissner → mất trương lực ruột (atonic colon) → táo bón nặng hơn và phụ thuộc thuốc mạn tính

C. Quy định pháp lý về OTC, không có lý do y học

D. Sau 1 tuần có nguy cơ gây ung thư đại tràng

Câu 2: Cơ chế hoạt động của thuốc nhuận tràng tạo khối độn (ispaghula, methylcellulose) là gì?

A. Giữ nước trong lòng ruột bằng áp lực thẩm thấu

B. Hút nước và tăng khối lượng phân → kéo giãn thành ruột → kích thích nhu động tự nhiên — bắt chước sinh lý bình thường

C. Bôi trơn bề mặt phân để dễ tống ra

D. Kích thích trực tiếp đám rối thần kinh ruột tăng nhu động

Câu 46: TÌNH HUỐNG 1
Khách hàng: "Chị ơi, tôi không đại tiện 2 ngày nay, muốn mua Senna cho nhanh. Tôi đang có thai 6 tháng."
❓ Bạn tư vấn gì?

A. KHÔNG bán Senna (chống chỉ định thai kỳ). Giải thích: 3 lần/ngày đến 3 lần/tuần đều bình thường. Tư vấn: tăng rau xanh/trái cây, uống 2 lít nước/ngày. Nếu cần thuốc: Macrogol 1 gói/ngày — an toàn nhất cho thai kỳ

B. Bán Lactulose vì rẻ hơn Macrogol

C. Bán Bisacodyl đặt hậu môn thay thế

D. Bán Senna liều thấp vì 2 ngày chưa phải táo bón nặng

Câu 13: Bổ sung sắt (ferrous sulfate) gây táo bón theo cơ chế nào?

A. Sắt làm giảm tiết dịch tụy

B. Sắt tự do kết hợp với H2S trong lòng ruột tạo sắt sulfide đen → kết tủa trên bề mặt phân → làm đặc phân + kích ứng niêm mạch gây co thắt không đều

C. Sắt kích thích thần kinh ruột tăng hấp thu nước

D. Sắt không liên quan táo bón

Câu 11: Táo bón ở phụ nữ mang thai do nguyên nhân chính nào?

A. Tăng hormone estrogen kích thích nhu động quá mức

B. Mất nước do buồn nôn thai kỳ

C. Progesterone cao làm giảm nhu động ruột (cơ trơn toàn thân giảm trương lực); áp lực tử cung lớn lên trực tràng; bổ sung sắt góp phần

D. Chế độ ăn ít chất xơ hơn khi mang thai

Câu 28: Trẻ 4 tuổi bị táo bón, đại tiện mỗi 5–7 ngày mới đi 1 lần, phân cứng. Mẹ hỏi mua thuốc. Bạn tư vấn gì?

A. Macrogol dạng bột (Forlax 4g) hoặc Lactulose 5–10ml/ngày. Tư vấn tăng rau xanh, trái cây, uống nước; không nhịn đại tiện; đi đúng giờ. Nếu không cải thiện sau 2 tuần → gặp bác sĩ nhi

B. Bisacodyl viên 5mg cắt đôi

C. Bán Senna siro cho trẻ

D. Không cần thuốc, tự khỏi

Câu 6: Thuốc nào gây táo bón MẠNH NHẤT và phổ biến nhất tại bệnh viện?

A. Kháng sinh Amoxicillin

B. Thuốc hạ áp Amlodipine

C. Thuốc kháng viêm Ibuprofen

D. Thuốc giảm đau opioid (Morphine, Codeine, Tramadol) — ức chế thụ thể mu ở đám rối thần kinh ruột → giảm nhu động + tăng trương lực cơ vòng hậu môn

Câu 47: TÌNH HUỐNG 2
Khách hàng: "Tôi bị táo bón từ khi bắt đầu uống Tramadol điều trị đau lưng 2 tuần trước. Tôi muốn mua thuốc táo bón."
❓ Bạn tư vấn gì và chọn thuốc gì?

A. Bán Lactulose 15ml x 2 lần

B. Táo bón do opioid (Tramadol). Tư vấn: (1) Không tự dừng Tramadol; (2) Macrogol 1–2 gói/ngày hoặc Senna + Docusate kết hợp; (3) Tăng chất xơ + nước + vận động; (4) Nên dự phòng táo bón ngay từ khi bắt đầu opioid lần sau

C. Khuyên dừng Tramadol và đổi sang paracetamol

D. Bán Senna 15mg uống tối

Câu 26: Phụ nữ mang thai 7 tháng hỏi mua Senna (nhuận tràng kích thích) vì bị táo bón. Bạn tư vấn gì?

A. KHÔNG bán Senna. Giải thích nguy cơ co thắt tử cung. Tư vấn: Macrogol 1 gói/ngày hoặc Lactulose 15ml x 2 lần + tăng chất xơ và uống nhiều nước

B. Bán Bisacodyl đặt hậu môn thay thế

C. Bán Senna vì OTC an toàn cho mọi người

D. Bán Senna liều thấp vì an toàn trong thai kỳ

Câu 14: Lạm dụng nhuận tràng kích thích kéo dài gây biến chứng gì quan trọng nhất?

A. Ung thư đại tràng trực tiếp

B. Mất trương lực đại tràng (cathartic colon) + hạ Kali máu (hypokalemia) → rối loạn nhịp tim

C. Suy thận do mất nước

D. Viêm loét dạ dày

Câu 18: Dấu hiệu nào gợi ý ung thư đại tràng cần nội soi khẩn ở bệnh nhân táo bón?

A. Phân cứng và khô ở người ăn ít rau

B. Đầy hơi và ợ hơi kèm táo bón

C. Táo bón mới khởi phát 2 ngày ở người trẻ

D. Thay đổi thói quen đại tiện > 2 tuần (táo bón/tiêu chảy) + người > 45 tuổi + máu trong phân + sụt cân không giải thích được + thiếu máu

Câu 31: Bệnh nhân dùng Morphine 30mg/ngày điều trị đau ung thư bị táo bón nặng. Phác đồ dự phòng/điều trị OIC?

A. Tăng chất xơ là đủ

B. Lactulose đơn thuần

C. Bisacodyl đặt hậu môn

D. Phác đồ kết hợp: Senna + Docusate (kích thích + làm mềm) dùng đồng thời. Macrogol liều cao thay thế. Naloxegol hoặc Methylnaltrexone theo đơn nếu không đáp ứng

Câu 19: Thụ thể mu opioid (mu-opioid receptor) ở đâu trong đường tiêu hóa và việc kích thích chúng gây hậu quả gì?

A. Chỉ ở não, không có trong ruột

B. Chỉ ở dạ dày, không có ở đại tràng

C. Không liên quan đến táo bón do opioid

D. Có nhiều trong đám rối thần kinh Meissner và Auerbach của thành ruột. Kích thích → ức chế giải phóng acetylcholine → giảm co bóp cơ trơn + tăng hút nước từ lòng ruột + tăng trương lực cơ vòng → táo bón

Câu 32: Người mua nhuận tràng thường xuyên hỏi về psyllium husk (vỏ hạt mã đề). Bạn tư vấn thế nào?

A. Uống bao nhiêu cũng được không cần nước

B. Psyllium là chất xơ hòa tan tự nhiên — nhuận tràng tạo khối độn hiệu quả, an toàn dài hạn, không gây phụ thuộc. Cần uống ngay với 1–2 ly nước đầy và tiếp tục uống nhiều nước cả ngày

C. Chỉ hiệu quả cho tiêu chảy không phải táo bón

D. Không có tác dụng thực sự, chỉ là thực phẩm

Câu 30: Bệnh nhân sau phẫu thuật trĩ 3 ngày bị táo bón và cần đi đại tiện. Nhuận tràng nào phù hợp nhất?

A. Bisacodyl uống 10mg để tác dụng nhanh

B. Docusate Sodium 100mg x 2 lần/ngày + Macrogol 1 gói/ngày — làm mềm phân, không gây co quặn, không cần rặn mạnh

C. Không dùng thuốc nào, nhịn hoàn toàn

D. Senna để kích thích mạnh

Câu 24: Phản xạ "dạ dày-đại tràng" (gastrocolic reflex) được tận dụng trong điều trị táo bón như thế nào?

A. Dạ dày căng sau ăn sáng kích thích nhu động đại tràng mạnh → đi đại tiện vào buổi sáng sau ăn là thời điểm thuận lợi nhất → huấn luyện phản xạ đại tiện đúng giờ sau bữa sáng

B. Phản xạ xảy ra khi đói — nên đi vệ sinh trước khi ăn

C. Không liên quan điều trị táo bón

D. Chỉ xảy ra ở trẻ em, không có ở người lớn

Câu 45: ĐÚNG hay SAI: Cà phê có thể hỗ trợ điều trị táo bón.

A. ĐÚNG — cà phê kích thích phản xạ dạ dày-đại tràng mạnh hơn nước lọc. Caffeine + chlorogenic acid kích thích nhu động đại tràng. Cà phê decaf (không caffeine) cũng có tác dụng nhờ chlorogenic acid

B. Không liên quan đến nhu động ruột

C. SAI — cà phê có caffeine gây lợi tiểu làm mất nước → nặng hơn táo bón

D. Chỉ đúng với cà phê đen không đường

Câu 10: Suy giáp (Hypothyroidism) gây táo bón qua cơ chế nào?

A. Thiếu hormone tuyến giáp → giảm tốc độ chuyển hóa toàn thân → giảm nhu động ruột + giảm tiết dịch tiêu hóa → táo bón

B. Suy giáp làm tăng hấp thu nước từ đại tràng

C. Suy giáp không liên quan táo bón

D. Tuyến giáp sản xuất acid mật không đủ

Câu 42: ĐÚNG hay SAI: Tăng chất xơ nhanh đột ngột (từ 10g → 35g/ngày ngay lập tức) là cách tốt nhất để cải thiện táo bón.

A. ĐÚNG — càng nhiều chất xơ càng tốt

B. SAI — tăng đột ngột chất xơ gây đầy hơi, chướng bụng, co quặn nhiều, có thể làm bệnh nhân bỏ cuộc. Nên tăng từ từ 5g/tuần, uống nhiều nước đồng thời. Cần 4–6 tuần để ruột thích nghi đầy đủ

C. Đúng với chất xơ từ rau, sai với chất xơ từ bột

D. Đúng nếu uống đủ nước

Câu 16: Thuốc nhuận tràng nào TUYỆT ĐỐI không dùng trong thai kỳ?

A. Senna và Bisacodyl (nhuận tràng kích thích)

B. Lactulose

C. Glycerin đặt hậu môn

D. Macrogol (PEG)

Câu 43: Người cao tuổi 80 tuổi bị táo bón. Dược sĩ kê Psyllium husk. Điều quan trọng nhất cần dặn là gì?

A. PHẢI uống với ít nhất 240ml nước ngay khi uống thuốc và uống đủ nước cả ngày (>= 1.5 lít). Người cao tuổi dễ quên uống nước hoặc ít khát → nguy cơ tắc ruột cao hơn

B. Uống với sữa để dễ nuốt hơn

C. Uống trước bữa ăn 30 phút

D. Uống 3 lần/ngày để hiệu quả nhanh hơn

Câu 3: Tại sao Macrogol (PEG) được coi là thuốc nhuận tràng thẩm thấu tốt nhất hiện nay?

A. Không cần uống thêm nước

B. Tác dụng nhanh nhất trong tất cả các thuốc nhuận tràng

C. Rẻ nhất và dễ mua nhất

D. Ít tác dụng phụ nhất (không lên men, không gây gas như Lactulose), không hấp thu vào máu, an toàn cho trẻ em và thai kỳ, dùng được dài hạn

Câu 20: Probiotic có vai trò gì trong điều trị táo bón?

A. Chỉ có tác dụng trong tiêu chảy, không có trong táo bón

B. Kháng khuẩn → điều trị táo bón do nhiễm trùng

C. Không có tác dụng gì trong táo bón

D. Bifidobacterium longum, Lactobacillus casei rút ngắn thời gian vận chuyển đại tràng (transit time), tăng tần suất đại tiện, cải thiện độ mềm phân — hiệu quả khiêm tốn nhưng an toàn

Câu 25: Táo bón do hội chứng ruột kích thích (IBS-C) có đặc điểm gì và điều trị như thế nào?

A. Chỉ xảy ra ở người cao tuổi

B. Luôn có máu trong phân

C. Giống táo bón thường, dùng Senna là đủ

D. Phân thường nhỏ, dẹt hoặc cứng; đau bụng GIẢM sau đại tiện; tiêu chảy xen kẽ; stress làm nặng hơn. Điều trị: Macrogol hoặc Psyllium + thay đổi chế độ ăn FODMAP thấp + quản lý stress

Câu 21: Khi nào nên chuyển từ Lactulose sang Macrogol cho bệnh nhân táo bón?

A. Khi bệnh nhân không chịu được tác dụng phụ chướng bụng, đầy hơi của Lactulose; hoặc ở trẻ em cần điều trị dài hạn; hoặc bệnh nhân cần kiểm soát lượng đường (Lactulose là disaccharide)

B. Macrogol và Lactulose giống nhau hoàn toàn

C. Khi có tiêu chảy

D. Khi Lactulose không đủ liều

Câu 8: Bisacodyl viên uống cần được nuốt nguyên vì lý do gì?

A. Viên chứa chất dễ phân hủy nếu tiếp xúc không khí

B. Bisacodyl kích thích niêm mạch dạ dày mạnh — lớp bao tan trong ruột (enteric-coated) bảo vệ dạ dày; nhai/nghiền phá vỡ lớp bao → kích ứng và đau dạ dày

C. Để đảm bảo hấp thu tốt nhất

D. Vị đắng nếu nhai

Câu 38: Người bệnh uống Senna 2 tuần, hết táo bón. Dừng thuốc thì 2 ngày không đi đại tiện được. Đây là bằng chứng táo bón trở lại không?

A. SAI — đây là vòng lặp phụ thuộc bình thường: Senna tống sạch ruột → ruột trống (không có gì để tống) → cần 1–2 ngày để tích lũy đủ phân. Không phải tái phát thật sự. Không nên dùng Senna lại ngay

B. Đúng một phần — cần dùng liều thấp hơn

C. Đúng — táo bón thực sự tái phát, cần dùng Senna lại

D. Không liên quan đến Senna

Câu 37: ĐÚNG hay SAI: Nhuận tràng tạo khối độn (psyllium, methylcellulose) có thể dùng mà không cần uống thêm nước.

A. ĐÚNG — thuốc tạo khối tự hút nước từ cơ thể

B. Chỉ cần uống nước sau 30 phút

C. SAI — PHẢI uống đầy đủ nước ngay khi dùng và cả ngày. Không đủ nước → khối chất xơ trương nở thành khối keo dính → tắc ruột, đặc biệt nguy hiểm ở người cao tuổi, người ít vận động

D. Đúng với methylcellulose, sai với psyllium

Câu 44: ĐÚNG hay SAI: Phân có màu đen trong táo bón thường là do uống nhiều sắt bổ sung.

A. ĐÚNG — sắt luôn làm phân đen

B. SAI — sắt không làm phân đen

C. Đúng với sắt sulfate, sai với sắt gluconate

D. ĐÚNG một phần NHƯNG phân đen (melena) cũng có thể do xuất huyết tiêu hóa trên (loét dạ dày, giãn tĩnh mạch thực quản). Phân đen do chảy máu: đen như hắc ín, mùi tanh nồng đặc trưng, cần phân biệt với phân đen do sắt (đen xám, không có mùi đặc biệt)

Câu 4: Lactulose gây chướng bụng và đầy hơi qua cơ chế nào?

A. Không có cơ chế rõ ràng

B. Lactulose kích thích thần kinh dạ dày gây co thắt

C. Lactulose làm tăng tiết dịch mật

D. Vi khuẩn đại tràng lên men Lactulose (disaccharide không tiêu hóa được) → tạo khí H2, CO2, CH4 → chướng bụng, đầy hơi

Câu 9: Glycerin đặt hậu môn hoạt động theo cơ chế gì và tác dụng sau bao lâu?

A. Kết hợp thẩm thấu (hút nước làm mềm phân) + kích thích tại chỗ niêm mạch trực tràng; tác dụng sau 15–60 phút

B. Chỉ bôi trơn; 6–12 giờ

C. Hấp thu vào máu rồi kích thích ruột; 2–3 giờ

D. Kích thích thần kinh toàn thân; 24 giờ